مسئولان میراث فرهنگی که حتماً می دانند...
28 خرداد 1394 ، دیدگاه 0

 و اما بعد...

مسئولان میراث فرهنگی که حتماً می­دانند...

 کمال نیوز: تاج محل در هندوستان توسط بیست هزار نفر از جمله پنج هزار معمار و هنرمند کارگر نقاش ایرانی ساخته شد.

یادداشت روزنامه اطلاعات چهارشنبه 10 دی 1393 که و اما بعد.... تحت عنوان مسئولان میراث فرهنگی «که حتماً می دانند...» به قلم نویسنده، روزنامه نگار، پژوهشگر و محقق جناب علی اکبر عبدالرشیدی برشته تحریر درآمده بی­مناسبت ندیدم تا علاقمندان و دلسوزان میراث فرهنگی چنانچه موقعیت مطالعه دلنواشته­های این انسان فرهیخته را در روزنامه اطلاعات نداشته­اند بخوانند.

 نگارنده که خود از موزه لوور پاریس و دیگر ابنیه­های تاریخی که مجموعه آن میراث بجا مانده از سراسر دنیا بویژه ایران و یادمان صاحبان قدرت در حکومت زمان خود و بعد آن هم احداث شده، در کمال وظیفه شناسی از آنان حفاظت نموده، درآمد سرشار آن با فروش بلیط ورودی وصف نشدنی است. فرصتی شد در بدو ورود به موزه لوور از پله آجری قدیم به طرف زیرزمین که راهنمایم توضیحات کافی آنرا داده این زیر زمین با راه رو آجری نمادی از شهر قدیم پاریس بوده که دست نخورده برای بازدید توریستها جلب نظر می کرد وقتی وارد اولین سالن شدم، تخت جمشید را در آنجا به تماشا ایستاده­ام مات و مبهوت در اندیشه اینکه بهترین آثار کهن وطنم در غفلت مسئولین توسط انسان­های خود فروخته بسرقت رفته با همکاری دست­های ناپاک و وطن فروش از کشور خارج شده گرچه راهنماهای کار آزموده که به چندین زبان آشنا بودن توضیحاتی را برای بازدید کنندگان می­دادند ، از فرش­های ایرانی گرانبها و غیره و در جای جای موزه عظیم لوور دانش­آموزان ابتدایی به همراه چند راهنمایشان را مشاهده ­کردم که روی زمین نشسته قلم و کاغذ در دست آنچه را در بازدید امروز دیده­اند یادداشت می­کردند. که در سرنوشت قبولی آنان اثر گذار بوده.

در این سفر فرصتی شد تا در کشور اتریش شهر قانون، فرهنگ و اعتماد همه و همه موظف به رعایت قانون و رفتارهای پسندیده هستند، از پایتخت آن وین هم دیداری از ابنیه­های تاریخی بجای مانده از جنگ جهانی اول، دوم از کلیسای بزرگ «استفانس دومstephans chaurch» که در قلب وین پایتخت اتریش در کنار سیل عظیمی از توریست­ها که از اکناف جهان آمده بودند نمایم. و پس از خروج از کلیسا در گوشه­ای، سر چهار راه مقابل کلیسا، قاب بزرگی که می­شود از آن ویترین با شیشه مخصوص نام برد حفاظت شده، نصب گردیده بود. داخل آن تخته چوبی ضخیم با میخ­های سرپهن ، معروف به میخ طویله کل تخته داخل ویترین را پوشانده، اما تعداد ویترین بیش از دو تا بود توجه­ام را جلب نموده­، از راهنمایم پرسیدم این میخ طویله سرپهن به تختهداخل ویترین این خیابان مقابل کلیسا کوبیده­ شده به چه منظور؟ راهنمای من لبخندی زده و گفت در وسط این خیابان مقابل کلیسا درخت کهنسالی با قدمت هزارساله و گرانبهائی وجود داشته ضمن استفاده چوب آن در داخل کلیسا این میخ­ها بیاد مهندسین، هنرمندان، معماران، نقشه برداران، کارگران که در قید حیات نیستند و به احترام زحمات شایان توجه آنان به منظور یادآوری و تجلیل سالهای طولانی در این مکان نصب شده. گر چه هیتلر رهبر خون آشام و ضد بشر حزب نازی آلمان که جنایات وی در لشکر کشی ها به کشورهای دیگر و نسل کشی وی در صحنه تاریخ از یاد نرفته است وقتی به اتریش حمله کرد و سراسر خاک اتریش را در اختیار گرفته ، با توجه به اینکه قرابتی ( خویشی و نزدیکی ) با مردم اتریش داشته دستور داد به هیچ یک از ابنیه های تاریخی صدمه وارد نکنند و با مردم آن هم همچنین !

هدف از این یادآوری از آن جهت است که ما در همین شهرمان آمل ابنیه قدیمی داشته و داریم متاسفانه قدر آنها را ندانسته و اگر هم میراث فرهنگی چندسالی نیمه قد بسراغشان رفته دیگر خیلی دیر شده بود و در اثر بی­تدبیری، چندین حمام قدیمی، آب انبارها و سردابه­ها و ... که می­توانست این روزها نسل­های جوان ما را به طریقه زندگی گذشته­مان آشنا نماید و با برنامه­ریزی منبع درآمدی باشد، بی رحمانه در اثر ندانم کاری با کلنگ بجان آثار تاریخی­مان افتاده­اند. و با تخریب آنها خیانت بزرگی و نابخشودنی را در کارنامه زندگیشان ثبت و ضبط نموده اند که قابل بخشش نیست!! از جمله حال در محله های قدیمی کهن شهر آمل همچنان ساختمانهایی با نمای نقاشی شده و دارای درب و پنجره های چوبی و با ارزش و با قدمت چند صد ساله وجود دارد که صاحبان آنها یا در قید حیاط نیستند و یا وارثین توان حفظ آن را نداشته در اثر باد و باران بعضی ها ، پوشش سفالی و دیوار ها در حال تخریب و ریزش است ، نمونه کوچک آن را میتوان در نیاکی محله آمل بر خیابان ساختمان گت آقا را نام برد، این و دهها میراث فرهنگی رها شده هر بیننده را به تفکر واداشته و با افسوس که چرا نباید متولیان میراث فرهنگی به طریق مقتضی نسبت به تملیک آن و دیگر آثار با ارزش که سند افتخاری برای آیندگان خواهد بود با رعایت حقوق مالکین و بازسازی آنچه بجا مانده در حفظ و حراست آن بخود زحمت بدهند علی الحال آنچه در پی میاید انتظار دارم  همه ی دوستدارن میراث فرهنگی به ویژه مسئولان میراث فرهنگی که حتماً می دانند بقلم جناب علی اکبر عبدالرشیدی را مطالعه نمایند.

محمدعلی توللی

کسانی که با تاریخ مغولان هند یا همان حکومت گورکانیان هند آشنا باشند حتما با دلیل ساخت، نحوه ساخت و موقعیت تاریخی و کنونییکی از پرآوازه ترین بناهای جهان یعنی بنای با شکوه تاج محل آشنا هستند.

حتما هم می دانند که این بنا از سال1042 هجری شمسییعنی حدود 350 سال پیش به دستور شاه جهان، پنجمین امپراتور گورکانی هند که بی شک فارسی زبان بوده به عنوان بناییادبود و مقبره همسر ایرانی تبارش، ارجمند بانو بیگم مشهور به ممتاز محل بنا شده است.

مسئولان میراث فرهنگی که حتما می دانند

تاج محل از سال 1983 جزو میراث جهانییونسکو درآمده و در نظر سنجی بزرگ جهانی در سال 2007 میلادی - که نتیجه آن در 8 ژوییه همان سال اعلام شد- این بنا در کنار بناهائی مثل اهرام ثلاثه و دیوار چین در شمار یکی از عجایب هفتگانه جهان در دوران حاضر شناخته شده است.

همانطور که مشخص است، این بنا از نظر نام، کارفرما، پیمانکار، هنرمند و معمار و حتی دلیل وجودی اش، یک بنای کاملا ایرانی است. در ساخت آن بیست هزار نفر، از جمله پنج هزار معمار و هنرمند ایرانی طی بیست و دو سال شرکت داشته اند.

طراح و سرمعمار ایرانی سازنده تاج محل عیسی خان شیرازی و خوشنویس کتیبه های مسحور کننده آن امانت خان شیرازی، بوده اند. احتمالا این دو استاد و اساتید دیگر دست اندرکار در ساخت تاج محل، هم خودشان، هم همکاران، استادان ویا شاگردانشان همزمان با آنها، و حتی قبل و بعد از آنها، در ایران بخشی از میراث فرهنگی ما را هم بنا کرده اند.

در شرح ابتکارات و خلاقیت های اعجاب آور این بنا که در بیان هندیها به معبد عشق مشهور شده است ،چیزی نمی نویسم. غرض از این نوشته این است که بدانیم دولت هند سالانه میزبان هفت میلیون جهانگردی است که از اکناف عالم فقط برای دیدن این بنای با شکوه به این نقطه می آیند. آنها در زمره جهانگردان فرهنگی هستند که عاشق دیدن این گونه عجایب مشهور تاریخی اند و ای بسا به دیدن آثار مشابه موجود در ایران هم علاقه وافر داشته باشند. هفت میلیون نفر!

جهانگردان به تاج محل می روند تا راز زیبایی این بنا و رمز عشق عمیقی که در این بنا متجلی است و تاریخ را اینچنین تحت تاثیر قرار داده کشف کنند. چرا که به نوشته تاریخ نگاران، شاه جهان در پی درگذشت محبوب ترین همراه زندگی اش ارجمند بانو، خلعت شاهانه اش را با عبای سفید عوض کرد و یک سال سوگوار بود.

شاهی که قبلاً برای توسعه دامنه سلطنتش خون فراوانی ریخته بود، بعد از فوت همسر وفادارش گوشه نشین شد، موهای سیاهش طییکی دو ماه سوگواری سفید شد و تا پایان عمر در سوگ از دست دادن این عشق محزون ماند و پس از درگذشت هم در کنار ارجمند بانو و در زیر گنبد تاج محل به خاک سپرده شد.

تاج محل در ساحل رودخانه زیبای جمنا در شهر قدیمی آگره در 200 کیلومتری جنوب هند واقع است که خود پنج هزار سال قدمت تاریخی دارد و بنای آن به پادشاهی به نام آگره سینگ نسبت داده می شود؛ اما کسانی که به دیدن تاج محل می روند حتی کمترین توجه را به مجسمه اگره سینگ در میدان مرکزی این شهر قدیمی پنج هزار ساله نشان نمی دهند.

دولت هند برای حفظ تاج محل اقداماتی به اجرا گذاشته است که رعایت آن به هیچ نیروی قهریه و فشاری نیاز ندارد. جهانگرد اگر فرهنگی باشد با میل و رغبت این دستورات را رعایت می کند. تعدادی از این توصیه ها و دستورات را ذکر می کنم که یادمان باشد بازدید هفت میلیون جهانگرد از این بنا و تولید درآمدی در حدود 10 میلیارد دلار در سال از ناحیه تاج محل بی زحمت نیست.

دولت هند دو سال پیش برای رفاه حال جهانگردان بزرگراهی بسیار زیبا و البته استاندارد و با همه امکانات رفاهی بین راهی به طول 165کیلومتر از دهلی به آگره احداث کرده که ابتدا ،به جز آوردن وبردن جهانگردان به تاج محل هدف عمده دیگری نداشته است.

اگر به تردد روزانه 20 تا 40 هزار خودرو با پرداخت 520 روپیه عوارض (هشت دلار یا حدود 28 هزار تومان) از سوی هر خودرو هم توجه کنیم میزان درآمد حاصله از این بزرگراه شش بانده نیز محاسبه می شود.

در محافل جهانگردی هند این انتظار وجود دارد که این بزرگراه در سالهای آتی باعث افزایش شدید تعداد جهانگردانی شود که به دلیل کاهش زمان سفر و راحتی بیشتر علاقه افزون تری به رفتن به تاج محل پیدا کنند.

تردد هر خودرو بنزین سوز، گاز سوز، گازوییل سوز در چند کیلومتری اطراف بنا ممنوع اعلام شده است. دولت هند تعداد کافی خودروهایی که با باتری کار می کنند و هیچ آلودگی ندارند، دوچرخه و نفرکش های درشکه مانند را در آخرین پایانه توقف اتوبوسها و اتوموبیلها به کار گمارده که جهانگردان را به محل می برند و می اورند. درآمد حاصله و میزان اشتغال از این ناحیه را هم باید محاسبه کرد.

جهانگردان هنگام ورود به صحن اصلی بنا باید روکشهای پارچه‏ای مخصوص که در تعداد کافی تهیه و در اختیار است روی کفش خود بکشند که آلودگی های کفش و هر آسیب از ناحیه کفش به سنگهای کف محوطه بنا به صفر برسد.

هزینه ورود به بنا البته برای هندیها و خارجیان متفاوت است. خارجیان باید برای ورود به محوطه هر نفر یک بلیت به قیمت 750 روپیه خریداری کنند (12 دلار یا حدود 40 هزار تومان). این رقم را ضرب در همان هفت میلیون به درآمد حاصله بیفزاییم.

ورود آدامس، روزنامه، نوشابه، هرگونه خوردنی و بسیاری اقلام دیگر به داخل محوطه ممنوع اعلام شده است. بازدید کنندگان در جلو در ورودی بازدید بدنی می شوند و این اقلام از آنها به امانت گرفته می شود. خلاصه اینکه هر جهانگرد فقط می تواند گوشی تلفن همراه و دوربین خود را به همراه داشته باشد. جهانگرد فرهنگی هم ضرورت این مراقبت را می فهمد. روی پله های بنا روکشهای فلزی تعبیه شده که هیچگونه تماسی بین کفش یا نوک عصای جهانگرد با درپوش سنگ مرمر پله حاصل نمی شود و سالم ماندن پله های مرمرین بنا را تضمین می کند.

در داخل بنا هیچ نوری به جز نور طبیعی روز که از در و پنجره وارد می شود وجود ندارد الا یک لامپ کم مصرف، آن هم نه از نوع بزرگ و پرنوری که در میوه فروشی های خودمان استفاده می شود بلکه از نوعی که در خانه های ما مورد بهره برداری قرار می گیرد از بالای سقف بلند گنبد شکل بنا آویزان است. همین. هیچ تابلو یا زائده ای بر دیوارها و در صحن دیده نمی شود. یعنی نه میخ و میخ طویله‏ای کوبیده شده و نه با افزودن چیزی زیبایی اصیل بنا آزرده شده است.

در نهایت گفته می شود که تنها آسیبهایی که به این بنا وارد می شود از ناحیه آفتاب، باد و باران است. به گمانم همه این حرفها و دهها ملاحظه دیگر جزو نکته های تخصصی با ارزشی است که در حوزه میراث فرهنگی با کارشناسان امر آموزش داده می شود و همه مدیران و مسئولان میراث فرهنگی در همه جای دنیا از آن اطلاع دارند.

اینها را فقط برای اطلاع خوانندگان نوشتم تا درخواست کنم که در بازدید از بناهای با ارزشی که در داخل کشور داریم و همکاران، شاگردان و استادان همان عیسی خان شیرازی و امانت خان شیرازی در شیراز و اصفهان و جاهای دیگر ساخته اند به دیگر بازدید کنندگان توصیه کنیم که بیش از پیش رعایت اصول مراقبتی را بکنند.

دیدگاه خودتان را ارسال کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

             

دیدگاه   0